Sao giả, góa phụ giả: Bùng nổ mạo danh trực tuyến tại Trung Quốc
Trong nền kinh tế video ngắn của Trung Quốc, danh tiếng là một món hàng có thể vay mượn, sao chép và đôi khi bị đánh cắp hoàn toàn. Những tuần gần đây đã mang đến một làn sóng báo cáo về các kế hoạch mạo danh trực tuyến, trong đó những người bình thường giả làm người nổi tiếng hoặc người thân của họ để trục lợi từ sự đồng cảm, hàng hóa và các buổi xuất hiện có trả tiền. Xu hướng này đã trở nên trắng trợn đến mức các cơ quan truyền thông liên kết nhà nước bắt đầu lên tiếng, cảnh báo khán giả nên hoài nghi về những buổi phát trực tiếp đẫm nước mắt và những vở kịch gia đình quá tốt để có thể là thật.
Một trong những trường hợp phức tạp nhất liên quan đến ca sĩ Đao Lang, một nghệ sĩ folk-rock với lượng người hâm mộ trung thành cuồng nhiệt. Theo các báo cáo giải trí, một nhóm gia đình được cho là đã xây dựng một doanh nghiệp nhỏ quanh việc giả làm Đao Lang và người thân của anh, xuất hiện tại các sự kiện thương mại và điều hành các buổi phát trực tiếp kết hợp những câu chuyện bi thương với lời chào hàng. Các tài khoản này được cho là đã phân chia vai trò cho nhau, một số đóng vai ngôi sao và những người khác đóng vai quản lý hoặc thành viên gia đình. Câu chuyện lan truyền nhanh chóng vì nó giống như một kịch bản được dàn dựng — chỉ có điều khán giả là thật và tiền cũng vậy.
Mô thức này lặp lại sau cái chết của nhạc sĩ kỳ cựu Lưu Hoan vào cuối tháng Chín. Trong vòng vài ngày, các tài khoản video ngắn bắt đầu đăng các clip biểu diễn cũ của ông kèm theo lời bình giả giọng góa phụ của ông, khóc lóc thông báo về sự ra đi của ông và cảm ơn những người ủng hộ. Một số tài khoản sử dụng những cái tên gần giống với gia đình thật, và ít nhất một nữ diễn viên nổi tiếng, Ngô Việt, cho biết cô đã trở thành mục tiêu của nội dung gia đình giả tương tự. Các báo cáo ghi nhận rằng truyền thông chính thức cuối cùng đã can thiệp, chỉ trích các tài khoản và nhắc nhở các nền tảng về trách nhiệm xác minh danh tính.
Cơ chế rất đơn giản. Các nền tảng video ngắn thưởng cho sự tương tác cảm xúc, và ít cảm xúc nào thu hút nhanh hơn nỗi đau buồn, sự phẫn nộ hoặc nỗi nhớ. Một màn mạo danh thuyết phục có thể thu hút người theo dõi trong vòng vài giờ, và những người theo dõi đó có thể được dẫn dụ đến mua sắm trực tiếp, nhóm người hâm mộ trả phí hoặc đặt chỗ ngoại tuyến. Việc thực thi không đồng đều vì các tài khoản có thể được tạo lại nhanh chóng, và vì khán giả thường muốn tin vào những gì họ đang xem.
Người nổi tiếng không phải là nạn nhân duy nhất. Một số nghệ sĩ kỳ cựu đã thấy mình trở thành chủ đề của những tin đồn chết chóc kỳ quái và những lịch sử tình ái bịa đặt. Nữ diễn viên 75 tuổi Lưu Hiểu Khánh, một cái tên quen thuộc từ những năm 1980, được cho là đã buộc phải phủ nhận những tuyên bố trực tuyến rằng bà đã chết ở Bắc Kinh và rằng bà có một chuỗi bạn trai. Bà được cho là đã vượt qua những lời phủ nhận bằng lời nói và thực hiện các bước pháp lý, một dấu hiệu cho thấy những tin đồn này có thể gây tốn kém như thế nào đối với thương hiệu và gia đình của một nhân vật công chúng.
Nền kinh tế mạo danh cũng nuôi dưỡng sự gần gũi giữa ngôi sao và người hâm mộ. Khi một ca sĩ được yêu mến rút khỏi tầm nhìn công chúng, như Đao Lang đã làm trong nhiều năm, nhu cầu về bất kỳ dấu vết nào của anh ta tăng lên. Những kẻ mạo danh bước vào khoảng trống đó. Khi một ngôi sao qua đời, nhu cầu chuyển sang để tang, và những người thân giả cung cấp nước mắt. Trong cả hai trường hợp, sản phẩm được bán là sự thân mật, và cái giá phải trả thuộc về gia đình thật và những người hâm mộ bị thao túng.
Các nền tảng và cơ quan quản lý đã phản ứng bằng các đợt trấn áp định kỳ, nhưng những động cơ cơ bản vẫn còn. Hiện tại, biện pháp phòng vệ tốt nhất có thể là biện pháp lâu đời nhất: sự hoài nghi. Nếu một buổi phát trực tiếp giống như một vở kịch truyền hình, thì có lẽ đúng là như vậy. Và nếu một tài khoản mới tạo tuyên bố là vợ, con trai hoặc quản lý của một người nổi tiếng, thì khả năng cao là thứ duy nhất có thật trên màn hình là liên kết thanh toán.